شیخ بهایی الگویی تمام عیار برای دانشمندان و عالمان معاصر

ولادت  

بهاءالدین محمد بن حسین بهاءالدین محمد بن حسین عاملی معروف به شیخ بهایی در هفدهم یا بیست و هفتم ذی الحجه سال ۹۵۳ ق در بعلبک (در لبنان امروزی) به دنیا آمد. 
در کودکی به همراه پدرش به ایران آمد و چون به قزوین رسیدند و آن شهر را مرکز دانشمندان بزرگ ایرانی یافتند، در آن سکنی گزیدند و بهاءالدین به شاگردی پدر و دیگر دانشمندان آن عصر مشغول شد. وقتی او ۱۷ ساله بود (۹۷۰ ق)، پدرش به توصیه شیخ علی منشار از سوی شاه طهماسب به شیخ‌الاسلامی اصفهان  منصوب شد. ۱۴ سال بعد، در ۹۸۴ قمری، پدر شیخ برای زیارت خانه خدا از ایران خارج شد اما در بحرین درگذشت. شیخ بهایی در قزوین فارسی آموخته و به مدت سی سال در آن شهر پرورش یافت.
ایشان حکیم، فقیه، عارف، منجم، ریاضیدان، شاعر، ادیب، مورخ و دانشمند نامدار قرن دهم و یازدهم هجری است که تبحر زیادی در دانش های فلسفه، منطق، هیئت و ریاضیات داشت و کتب زیادی از او در علوم مختلف مانند سیاست، حدیث، ریاضی، اخلاق، نجوم، عرفان، فقه، مهندسی و هنر و فیزیک به یادگار مانده است.
آثار معروف شیخ بهایی
از کتب و آثار بزرگ علمی و ادبی شیخ بهایی علاوه بر غزلیات و رباعیات، دارای دو مثنوی بوده یکی به نام مثنوی «نان و حلوا» و دیگری «شیر و شکر» بوده است. از آثار علمی «جامع عباسی، کشکول، بحر الحساب و مفتاح الفلاح و الاربیعن و شرع الاقلاف، اسرار البلاغه و الوجیزه» می توان نام برد. سایر تألیفاتش بالغ بر 95 کتاب و رساله می باشد که همواره مأخذ درس طالبان علم و ادب بوده است.

شیخ بهایی و تفسیر قرآن

قرآن مجید، چشمه جوشان علوم اسلامی است و شیخ از کودکی با این چشمه شیرین و گوارا آشنایی  داشت. او آب گوارای وحی را فراوان نوشیده و علم تفسیر قرآن را به خوبی آموخته بود. او دانش تفسیر را در سینه محدود نکرد و با خود به گور نبرد. بلکه از راه تدریس و نگارش به نشر و گسترش دانش تفسیر، کمک فراوان کرد.
عروۀالوثقی،که تفسیر سوره حمد است؛ عین الحیاة، شرح تفسیر بیضاوی، حاشیه بر تفسیر بیضاوی، حل حروف القرآن، حواشی تفسیر کشاف و مشرق الشمسین و اکسیر السعادتین از جمله آثار وی در این حوزه هستند .

معمار چیره دست

در عرف مردم ایران، شیخ بهایی به مهارت در ریاضی و معماری و مهندسی معروف بوده و هنوز هم به همین صفت معروف است، طراحی کاریز نجف آباد معروف به قنات زرین کمر، تعیین دقیق قبله مسجد امام اصفهان، طراحی نقشه حصار نجف، طراحی و ساخت شاخص ظهر شرعی در مغرب مسجد امام اصفهان و نیز در مسجد گوهرشاد حرم مطهر حضرت رضا (علیه‌السلام)، طرح دیواری در صحن حرم حضرت علی (علیه‌السلام) در نجف اشرف به قسمی که زوال شمس را در تمام ایام سال مشخص می‌کند، طراحی صحن انقلاب اسلامی حرم مطهر به صورت یک شش ضلعی، ساختن منارجنبان، طراحی گنبد مسجد امام اصفهان که صدا را هفت مرتبه منعکس می‌کند و ساختن ساعتی که نیاز به کوک کردن نداشت، ساخت گلخن گرمابه‌ای که هنوز در اصفهان مانده و به حمام شیخ بهایی یا حمام شیخ معروف است، از دیگر آثار عمرانی این فیلسوف و معمار است.

فعالیت های ماندگار شیخ بهایی 
کارهایی که شیخ بهایی در دوران عمر مفید خود اجرایی نمود شامل:
·       ساخت و معماری مسجد امام اصفهان و مهندسی حصار نجف را به شیخ بهائی نسبت می دهند.
·       ساعت آفتاب یا صفحه آفتابی و یا ساعت ظلی در مغرب مسجد امام در اصفهان را نیز شیخ بهائی ساخته است.
·       تقسیم آب زاینده رود به محلات اصفهان و روستاهای مجاور رودخانه از نمونه کارهای شیخ بهائی است.
·       تعیین سمت قبله مسجد امام به مقیاس چهل درجه انحراف غربی از نقطه جنوب نیز از کارهای شیخ بهائی بود که به یک قرن و نیم اختلاف نظر پایان داد. 
·       ساختمان گلخن گرمابه شیخ بهائی یکی دیگر از کارهای شگفت بهائی است که مردم اصفهان عقیده دارند که بهائی گلخن آن گرمابه را چنان ساخته که با شمعی گرم می شد و در زیر پاتیل گلخن فضای تهی تعبیه کرده و شمعی افروخته در میان آن گذاشته و آن فضا را بسته بود و شمع تا مدتهای مدیدهمچنان می سوخت و آب حمام بدان وسیله گرم می شد. 
طراحی منارجنبان اصفهان را نیز به شیخ بهایی نسبت می دهند. 

نجوای سنگ قبری که فقط شیخ بهایی شنید

روزی شیخ بهایی به همراه گروهی از شاگردانش برای خواندن فاتحه به قبرستان رفت. بر سر قبر‌ها می‌نشست و فاتحه‌ای نثار گذشتگان می‌کرد. تا اینکه به قبر بابارکن الدین رسید. آوایی شنید که سخت او را تکان داد. از شاگردان پرسید: شنیدید چه گفت. گفتند: نه.
شیخ بهایی پس از آن، حال دیگری داشت. همواره در حال دعا و گریه و زاری بود. گر چه او هیچگاه از عبادت غافل نبود، ولی اکنون بیش از پیش، به مناجات و دعا اهمیت می‌داد. مدتی بعد شاگردانش از او پرسیدند آن روز چه شنیدی؟ او گفت: به من گفتند آماده مرگ باشم.
شش ماه گذشت و این شخصیت برجسته در ۱۲ شوال سال ۱۰۳۰ هجری قمری در سن ۷۷ سالگی دار فانی را وداع گفت و بیش از پنجاه هزار نفر مردم اصفهان در تشییع جنازه او شرکت داشتند. اصفهان پایتخت صفویه غرق در ماتم بود. ملامحمد تقی مجلسی بر وی نماز گزارد و بنا بر وصیتش پیکر او به مشهد مقدس فرستاده شد و او را در خانه‌اش که نزدیک حرم مطهر رضوی قرار داشت، به خاک سپردند. اکنون آرامگاه شیخ بهایی در یکی از رواق‌های حرم مطهر که بنام خود او است قرار دارد.
 
 
روز معماری
سوم اردیبهشت ماه سالروز تولد شیخ بهایی با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی «روز معماری» نامیده شده است.

منبع : خبرگزاری مهر، مجله اینترنتی نمناک، باشگاه خبرنگاران جوان

   1400/2/3 11:27     
  
تعداد بازدید :  147

انتقادات و پیشنهادات:
ارسال
انتقادات و پیشنهادات: