15بهمن (4 فوریه) روز جهانی سرطان
سرطان سومین علت شایع مرگ و میر در ایران است و طبق گزارشات سالانه در ایران 85.000 نفر مبتلا به سرطان می‌شوند که این رقم تا سال 2030 به 156.000 می‌رسد!
سرطان یکی از بیماریهای شایع در جهان است که میتواند منجر به مرگ شود. کشورهایی که درآمد کم یا متوسط دارند قطعا تلفات بیشتری در این زمینه خواهند داد چرا که هزینه های درمان و نگهداری از سرطانیان بسیار سرسام آور است.

سرطان
سرطان یعنی رشد غیرعادی سلول‌های بدن؛ ۱۰۰ نوع سرطان وجود دارد و رایج‌ترین انواع آن در مردان سرطان ریه، مری، شکم، دهان و حلق و در میان زنان، سرطان دهانه رحم و پستان است.
 
۴فوریه (برابر با ۱۵بهمن) هر سال، در تقویم سلامت بین‌المللی روز جهانی سرطان نام‌گذاری شده است. در این تاریخ، برای افزایش آگاهی‌، تشویق به پیشگیری، تشخیص زودهنگام و درمان سرطان تلاش می‌کنند. همچنین، انجمن جهانی سرطان و سازمان جهانی بهداشت هرساله به‌منظور مشارکت فردی و گروهی در امر مبارزه با سرطان، مضمون و شعار ویژه‌ای برای این روز انتخاب می‌کنند. شعار روز جهانی سرطان ۲۰۱۹ این است: «من هستم و خواهم بود». در سال ۲۰۱۸، مرگ‌ومیر ناشی از سرطان را ۹،۵۰۰،۰۰۰ نفر تخمین زده‌اند که به‌معنای مرگ روزانه ۲۶،۰۰۰ نفر براثرِ این بیماری است. با افزایش استرس‌های محیطی، بدترشدن کیفیت هوا، سبک زندگی و عادات غذایی انتظار می‌رود این میزان در سال‌های آینده افزایش یابد.
هر ماده‌ای که موجب آسیب‌های رادیکال آزاد و تقویت سلول‌های سرطانی شود، «ماده‌ی سرطان‌زا» نام دارد. مواد سرطان‌زا اشکال مختلفی دارند. برخی از آن‌ها از این قرارند:

  • مواد سرطان‌زای فیزیکی (تابش‌های فرابنفش و یون‌ساز)
  • مواد سرطان‌زای بیولوژیکی (برخی از باکتری‌ها و ویروس‌ها و انگل‌ها)
  • مواد سرطان‌زای شیمیایی (محصولات مصنوعی ساخته‌شده‌ی صنایع، اجزای دود، آفت‌کش‌ها، مواد شیمیایی به‌کاررفته در صنایع غذایی و...)
علاوه‌بر آنچه گفته شد، برخی عوامل دیگر نیز هستند که خطر ابتلا به سرطان را افزایش می‌دهند. این عوامل عبارت‌اند از:
  • افزایش سن
  • سبک‌زندگی استرس‌زا در زمینه‌ی وضعیت تغذیه‌ی ضعیف به‌دلیل مصرف کم میوه و سبزی
  • مصرف دخانیات و الکل
  • عفونت‌های مزمن
  • اضافه‌وزن بیش‌ازحد و افزایش خطر ابتلا به سرطان پستان، مری، روده‌ی بزرگ، تخمدان و مخاط رحم
 
برخی از غذاها نیز ممکن است خطر ابتلا به انواع مختلف سرطان را افزایش دهند. ازجمله‌ی این غذاها عبارت‌اند از:

  • گوشت سوخته: وقتی گوشت قرمز و گوشت‌های فراوری‌شده با درجه‌ی حرارت بالا کباب شوند و بسوزند، آمین‌های هتروسیکلیک و هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای آسیب‌زننده به DNA تولید می‌کنند. درنتیجه،‌ گوشت را با حرارت متوسط بپزید و در فواصل زمانی آن را بچرخانید.
  • شیرین‌کننده‌های مصنوعی: روی‌آوردن به مصرف شیرین‌کننده‌های مصنوعی برای اندوختن قدری کالری تصمیم عاقلانه‌ای محسوب نمی‌شود. مطالعات مختلف ارتباط بین شیرین‌کننده‌های مصنوعی و خطر ابتلا به سرطان را در بررسی‌های آزمایشگاهی نشان داده‌اند.
  • غذاهای کنسروی: جداره‌ی داخلی بیشتر قوطی‌های کنسرو حاوی ماده‌ای به‌نام بیسفنول-A است که خطر ابتلا به سرطان را افزایش می‌دهد. اغلب بسته‌بندی‌های پلاستیکی نیز حاوی این ماده هستند. از بین غذاهای کنسروی، کنسرو گوجه و فراورده‌های آن بدترین نوع به‌شمار می‌روند؛ زیرا خاصیت فراوان اسیدی گوجه موجب می‌شود بیسفنول-A بیشتری به غذای درون قوطی راه پیدا کند.
  • غذاهای بسیار شور: مصرف منظم غذاهای بسیار شور، نظیر گوشت خوابیده در نمک و ماهی نمک‌سود، با آسیب به جداره‌ی معده و ایجاد التهاب ممکن است به بروز سرطان معده منجر شود. ازاین‌رو، همیشه محصولات تازه و محلی انتخاب کنید.
  • گوشت فراوری‌شده و دودی: مصرف بیش‌از‌حد گوشت‌های فراوری‌شده، ازجمله ژامبون و بیکن و سوسیس، خطر ابتلا به برخی از سرطان‌ها را ممکن است افزایش دهد. وقتی غذاهای دودی در حرارت زیاد پخته شوند، نیترات موجود در آن‌ها که برای افزایش طول عمر غذا افزوده شده، به نیترات خطرناک‌تری تبدیل می‌شود.
چرا باید نگران باشیم؟
متاسفانه آمارها نشاندهنده‌ی این واقعیت است که میزان ابتلا به این بیماری رو به افزایش است. پیش‌بینی می شود در سالهای پیش رو به علت نخست مرگ و میر در جهان بدل شود. به دلیل پیشرفت های متعددی که در درمان و کنترل بیماریهای نظیر فشار خون بالا و دیابت صورت گرفته است، میانگین طول عمر افراد در جوامع ( یا همان امید به زندگی) رو به افزایش است. بدین ترتیب سرطان که به دلیل ژن معیوب در سلولها بروز کرده و با تکثیر افسار گسیخته سلولها منجر به پدید آمدن تومور (غده) در اندامهای مختلف بدن می شود و معمولا با کهولت سن شانس بیشتری برای این عیوب ژنتیکی وجود دارد بیش از پیش در افراد رخ می‌دهد.
در یک مطالعه که در کشورهای منطقه اسکاندیناوی انجام شد نشان داد که در افراد بالای پنجاه سال بطور متوسط در هر ماه 3 تا 4 ژن دستخوش جهش ژنی می‌شود. البته الزاما هر جهش ژنتیکی به سرطان تبدیل نخواهد شد. با این حال با کهولت سن این اختلالات ژنتیکی سرعت و تعدد بیشتری پیدا می‌کنند. به عبارتی کهولت سن عامل اصلی بروز سرطان به شمار می‌رود. با توجه به این که در دهه‌های گذشته میانگین طول عمر جوامع بشری در بیشتر نقاط جهان افزایش چشمگیری داشته است، به دنبال آن شیوع انواع سرطانها نیز افزایش یافته است.
 از طرفی توسعه تکنولوژی و ابزارهای مرتبط با آن منجر به تغییرات قابل توجهی در محیط و شرایط زندگی ما انسانها شده که از آن جمله می‌توان به امواج الکترومغناطیس اشاره کرد که تقریبا در سراسر کره‌ی زمین با درجات مختلفی از شدت با آن در تماس هستیم. بعلاوه آلودگیهای متعدد ناشی از فعالیتهای صنعتی و مدرنیته در کنار تغییرعادات غذایی و سبک زندگی کم تحرک و پر استرس منجر به افزایش مخاطرات سلامتی شده و به عبارتی به جهش‌های ژنتیکی سلولهای بدن ما سرعت بخشیده. به همین دلیل بیماری سرطان دیگر تنها مختص افراد سالمند نبوده و در گروههای سنی پایینتر نیز شیوع قابل توجهی یافته است.

چرا باید امیدوار باشیم؟
خوشبختانه در طی سالیان اخیر به لطف پیشرفت های صورت گرفته در دانشهای مرتبط با درمان انواع سرطانها به طور میانگین طول عمر مبتلایان به انواع سرطان بین 5 تا 10 سال افزایش پیدا کرده است. حتی برای افرادی که سرطان در آنها به مرحله پیشرفته بیماری (متاستاز: دست اندازی سلولهای سرطانی به دیگر اندامهای بدن) رسیده است نیز درمانهای نگهدارنده کیفیت زندگی و طول عمر را به خوبی افزایش داده است.

کشف زودهنگام سرطان کلیدی برای درمان قطعی و فوری
پیشگیری بهتر از درمان است! البته خوب است بدانیم که در علوم بهداشتی پیشگیری همیشه به معنی مبتلا نشدن نیست. حتی کشف زودهنگام یک بیماری و اقدام به درمان در مراحل اولیه هم یک پیشگیری محصوب می شود. آزمونهای غربالگری متعددی برای کشف زودهنگام بیماری سرطان به صورت روتین در مراکز درمانی در دسترس قرار دارند که بر حسب میزان خطر ابتلا با توجه به سن و جنس و تشخیص پزشکتان شما نیز باید آنها را انجام دهید. بعنوان مثال هر خانمی باید پس از 20 سالگی خود ارزیابی پستاها را به روش صحیح برای یافتن زودهنگام تغییرات غیر معمول در آنها بیاموزد و بصورت ماهانه انجام دهد. از سنین پس از 45 سالگی باید بصورت سالانه تست ماموگرافی را زیر نظر پزشک به انجام رساند. برای آقایان نیز تستهای غربالگری سرطان پروستات از 50 سالگی توصیه شده است.
 حدود 10 درصد از سرطانها موروثی هستند و اگر در خانواده ای سابقه ابتلا به سرطان وجود داشته باشد نشان دهنده آن است که ژن مربوط به این بیماری در این خانواده وجود دارد و اعضای آن باید بیشتر از سلامت خود مراقبت کنند. برای این افراد توصیه می شود که با مراجه به پزشک و انجام آزمایشهای سنجش میزان ریسک ابتلا نسبت به جلوگیری از ابتلا با تغییرات سبک زندگی مبتنی بر توصیه های پزشک خود اقدام نمایند.
 همیشه به خاطر داشته باشید که خود شما بهتر از هر پزشک و درمانگری نسبت به بدن خود آگاه هستید و کوچکترین تغییراتی در آن را به سرعت حس خواهید کرد. پس نسبت به بدن خود توجه بیشتری داشته باشید وهمیشه نشانه های تغییرات در بدن خود را پیش از پیشرفت و وخامت با پزشک خود در میان بگذارید. نشانه هایی که زنگ خطرابتلا به سرطان هستند می توانند شامل: کمبود وزن مفرط و بدون دلیل، خونریزی، خستگی و بی حالی باشند.
 
نقش استرس در ابتلا به سرطان چیست؟
 زمانی که بدن در معرض شرایط استرس زا قرار می گیرد سطح هورمون کورتیزول در افزایش می یابد. نقش استرس و اندوه های طولانی در ابتلا به سرطان در مطالعات مختلفی مورد ارزیابی قرار گرفته است. این تحقیقات نشان داده است که در افرادی که استعداد ژنتیکی و زمینه وراثتی ابتلا به سرطان را دارند دوری از استرسهای روانی در کنار تغذیه سالم نقش به سزایی در پیشگیری دارد. حتی اگر عامل مهیا ساز سرطان استعداد ژنتیکی باشد، استرس یکی از عوامل مهم شناخته شده در ظهور این بیماری است.



   1398/11/16 14:19     
  
تعداد بازدید :  41

انتقادات و پیشنهادات:
ارسال
انتقادات و پیشنهادات: