ارتحال حضرت امام خمینی و تداوم نهضت 15 خرداد

14 خرداد ماه مصادف است با سالگرد ارتحال ملکوتی بنیان گزار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام خمینی (ره). ساعت 22 و بیست دقیقه بعدازظهر روز شنبه سیزدهـم خردادماه سـال 1368، قــلبـى از كار ایستـاد كه میلیون‌ها قلــب را بـه نور خدا و معنـویت احـیاء كرده بـود. پس از ارتحال امام خمینی (ره) در سن 87 سالگی، نهضتی که ایشان برپا داشته بود همچنان ادامه یافت. نهضتی که ما به یاد داریم از زمانی شکل گرفت که لایحه انجمن‌های ایالتی و ولایتی توسط هیئت‌وزیران به دلیل مخالفت مراجع دینی و امام خمینی (ره) ملغی اعلام شد. شاه با تغییر این لایحه در قالب اصول شش‌گانه به نام انقلاب سفید در روز 19 دی 41 اعلام کرد می‌خواهد اجرای این اصول را به رفراندوم بگذارد. این رفراندوم با برپایی تظاهراتی در تهران و قم و تعطیلی بازار تهران، توسط امام خمینی (ره) و علمای دینی تحریم شد و به سبب آن عده‌ای مجروح و دستگیر شدند. در پی سفر شاه به قم در 4 بهمن 1341 جهت متقاعد کردن روحانیون، این رفراندوم دو روز بعد، با نیرنگ و تقلب، علیرغم مخالفت آنان برگزار شد.
 ریچارد کاتم کارشناس وزارت خارجه آمریکا در نامه‌ای به روزنامه نیویورک‌تایمز می‌نویسد: رفراندوم شاه نه آزاد بود و نه یک پیروزی برای دموکراسی. یک مورخ فرانسوی نیز می‌نویسد پوچ بودن نتیجه رفراندوم یعنی 99 درصد زمانی آشکار می‌شود که چند ماه بعد موج اعتراضات و تظاهرات خیابانی با هدایت آیت‌الله خمینی به راه می‌افتد. با حلول ماه مبارک رمضان در هشتم بهمن 1341 روحانیون به پیشنهاد امام خمینی (ره) به‌عنوان اعتراض فعالیت مساجد را تعطیل می‌کنند.
نظامیان متعاقب فعالیت نیروهای مذهبی در اول بهمن‌ماه 1340 وارد حریم دانشگاه می‌شوند. پاسگان ویژه‌ای در مهرماه 1341 مسئول مقابله با اعتراضات دانشجوئی می‌شود. در 22 فروردین سال بعد تظاهراتی در دانشگاه برگزار می‌گردد. ساواک در ماه بعد چنین گزارش داد: دانشجویان وابسته به انجمن اسلامی دانشگاه تهران که هدف از تشکیلات خود را اشاعه دین و هدایت نسل جوان در دانشگاه‌ها می‌دانند، با امام خمینی (ره) در قم ملاقات و پشتیبانی خود را از علما اعلام و خواهان رابطه نزدیک‌تری بین دانشگاه و حوزه علمیه شدند.
 امام خمینی (ره) در روز عاشورا «13 خرداد سال 1342» سخنرانی اعتراض‌آمیزی در خصوص اقدامات اخیر شاه و انقلاب سفید ایراد می‌کنند. متعاقب آن تظاهراتی در دانشگاه به پشتیبانی از امام خمینی (ره) برگزار می‌شود. فردای آن روز نیروهای نظامی شبانه به منزل امام خمینی (ره) وارد می‌شوند و ایشان را دستگیر و به تهران می‌برند. خبر دستگیری امام به‌سرعت در شهر قم و مناطق اطراف پیچید.
 در روز 15 خرداد، مردم از روستاها و منازل خویش در شهر به‌سوی منزل رهبر خود در شهر قم حرکت کردند. شعار اصلی جمعیت «یا مرگ یا خمینی» بود که از تمام فضای قم به گوش می‌رسید. خشم مردم آن‌چنان بود که ابتدا مأمورین پلیس پا به فرار گذاشتند. آن‌ها پس از تجهیز قوا به میدان آمدند. نیروهای کمکی نظامی نیز از پادگان‌های اطراف به شهر قم گسیل شدند. هنگامی‌که سیل جمعیت از حرم حضرت معصومه بیرون آمدند، رگبار مسلسل‌ها گشوده شد و تا ساعتی چند درگیری شدید ادامه داشت. حمام خون به راه افتاده بود.  هواپیماهای نظامی از تهران به پرواز درآمدند و در فضای شهر قم برای ایجاد رعب بیشتر دیوار صوتی را شکستند، قیام با سرکوبی شدید کنترل شد و کامیون‌های نظامی، اجساد شهدا و مجروحین را به‌سرعت از خیابان‌ها و کوچه‌ها به نقاط نامعلومی بردند. غروب آن روز شهر قم حالتی جنگ‌زده و غمگینانه داشت.
 در دانشگاه تهران مأموران به کوی دانشگاه تهران حمله می‌کنند. جمعیت انبوهی در حوالی بازار تهران و مرکز شهر نیز گردآمده و با شعار «یا مرگ یا خمینی» به‌سوی کاخ شاه به حرکت درآمدند. از جنوب شهر تهران نیز سیل جمعیت به سمت مرکز راه افتاده بود و در پیشاپیش آن‌ها طیب حاج رضایی و حاج اسماعیل رضایی، دو تن از جوانمردان جنوب شهر تهران، با گروه خود درحرکت بودند. این دو تن بعد از چندی دستگیر و در 11 آبان 1342 تیرباران شده و هوادارانشان به بندرعباس تبعید گردیدند.
اسداله علم، نخست‌وزیر شاه در خاطراتش از این روز، خطاب به شاه می‌نویسد: اگر ما عقب‌نشینی کرده بودیم ناآرامی به چهارگوشه ایران سرایت می‌کرد و رژیم ما با تسلیم ننگ‌آوری سقوط می‌کرد.
در جلسه هیئت دولت حکومت پهلوی در بعدازظهر روز 15 خرداد 1342، اسدالله علم، نخست‌وزیر وقت، به‌صراحت اعلام کرد که منشأ قیام «پول خارجی آن مثل عراق و مصر» بوده است. همچنین مقامات حکومت پهلوی ازجمله اسدالله علم و حسن پاکروان، رئیس وقت ساواک، در تمام مصاحبه‌های خودشان از همان روز 15 خرداد تا روزهای بعد به قاطعیت خبر از همکاری دشمنان داخلی و خارجی و توطئه ایادی کشورهای بیگانه می‌دادند.
پس از قیام پانزدهم خرداد 1342، مطبوعات خارجی به‌صورت های مختلف و با تیترهایی درشت، از این روز نام بردند. برای مثال روزنامه «دی ولت» در شماره 129 خود نوشت: «در تهران، صدها نفر کشته‌شده‌اند. دولت عَلَم، حکومت‌نظامی اعلام کرد. ارتش با تانک و مسلسل، بر ضد طرفداران رهبر مسلمانان، [امام] خمینی که علیه اصلاحات شاه دست به اعتراض زده‌اند، وارد عمل شد». یا روزنامه «الاهرام» در 16 خرداد نوشت: دیروز تهران در آتشِ خشم شعله‌ور شد... این، شدیدترین تظاهرات ضد شاه بود و هنگامی آغاز شد که رهبر دینی، روح‌الله خمینی و یاوران او دستگیر گردیدند.
مراجع تقلید، اعلامیه‌ای صادر کردند مبنی بر این‌که امام خمینی رحمه‌الله مجتهد جامع‌الشرایط و مرجع تقلید است و بر اساس قانون، از محاکمه و تعرّض مصون است. سپس با انتشار این مطلب، رژیم خودبه‌خود مجبور شد برای فرونشاندن نارضایتی‌های عمومی، امام خمینی را در هیجدهم فروردین 1343 آزاد کند.
امام خمینی رحمه‌الله، می‌فرمایند: «روز پانزده خرداد، درعین‌حال که چون عاشورا، روز عزای عمومی ملّت مظلوم است، روز حماسه و تولد جدید اسلام و مسلمانان است. بزرگداشت روز حماسه‌آفرین 15 خرداد، بزرگداشت ارزش‌های انسانی در طول تاریخ است». قیام پانزده خرداد، اسطوره قدرت ستم‌شاهی را در هم شکست و افسانه‌ها و افسون‌ها را باطل کرد. شهادت جوانان رشید وزنان و مردان در آن روز، سد عظیم قدرت شیطانی را از بنیان سست کرد و خون سلحشوران کوخ‌نشین، کاخ‌های ستم را در هم کوبید.
 امام خمینی (ره) در ارتباط با حوزه و دانشگاه اهمیت خاصی برای تهذیب قائل بود و می‌فرمود اگر تذهیب در کار نباشد علم توحید هم بدرد نمی‌خورد و اگر ملأ مهذب نباشد فسادش از همه بیشتر است. ایشان به شریف امامی، نخست‌وزیر رژیم شاه به‌عنوان نمونه تحصیل‌کرده دانشگاهی غیر مهذب و به شیخ ابراهیم زنجانی به‌عنوان نمونه تحصیل‌کرده غیر مهذب حوزه‌های علمیه اشاره می‌کند که مرحوم شیخ فضل‌الله نوری را محاکمه و حکم قتل او را صادر کرده است. یادش گرامی و راهش استوار


گردآورنده: محمد مسعود ایرجی اصل
منابع: وبگاه‌های حوزه، تبیان، 15 خرداد، موسسه تنظیم و نشر آثار حضرت امام خمینی (ره) و وبگاه امام خمینی ره و کتاب خمینی روح‌الله نوشته سید علی قادری،

   1397/3/12 15:15     
  
تعداد بازدید :  244

انتقادات و پیشنهادات:
ارسال
انتقادات و پیشنهادات: