16 آذر روز دانشجو گرامی باد
16 آذر روز دانشجو گرامی باد
       

   پس از کودتای 28 مرداد سال 1332  ، در 16آبان كابينه زاهدي و دولت انگلستان براي تجديد روابط ايران و انگلستان كه در جريان ملي شدن نفت قطع شده بود، مخفيانه شروع به مذاكرات كردند.مدت کوتاهی پس از محاکمه دکترمصدق در تاريخ 24 آبان اعلام شد كه نيكسون معاون رئيس جمهور آمريكا از طرف آيزنهاور به ايران مي‏آيد. درروز چهاردهم آذر، زاهدي تجديد رابطه با انگلستان را رسما اعلام كرد و قرار شد كه «دنيس رايت»، كاردار سفارت انگلستان، چند روز بعد به ايران بيايد. از همان روز 14 آذر تظاهراتي در گوشه و كنار به وقوع پيوست كه در نتيجه در بازار و دانشگاه عده‏اي دست گير شدند. اين وضع در روز 15 آذر هم ادامه داشت.  دانشجویان دانشگاه تهران و بازاریان  در اعتراض به دعوت نیکسون وازسرگیری مجدد روابط با انگلیس توسط دولت زاهدی و با ورود دنیس رایت کاردارجدید انگلیس در روزهای 14 تا 16 آذر به تظاهرات پرداختند . به گزارش مرکز اسناد انقلاب اسلامی تظاهرات به قدري سنگين بود كه كودتاچيان وارد معركه شده و طاق بازار را بر سر بازاريان خراب كردند و دكان‏هاي آنان را به وسيله مزدوران خود غارت كردند. تظاهرات در دانشگاه تهران ، دانشکده های پزشکی ،حقوق ، علوم،دندانپزشکی آغاز شد ورئيس وقت دانشگاه تهران براي اينكه جلوي ناآرامي‏ها را بگيرد، كل دانشگاه تهران را تعطيل نمود. حضور نظاميان در صحن دانشكده فني باعث شد كه بين نظاميان و دانشجويان، زد و خورد شود. بعلت تشدید اعتراضات در این دانشکده ، نیروهای نظامی رژیم شاه وارد دانشکده و حریم کلاسها شده و با دانشجویان درگیر و سه تن از آنان را به شهادت رساندند . دوروزپس از  این اقدام ننگین ، نیکسون وارد دانشگاه شده و دکترای افتخاری دریافت می کند.شهید مصطفی چمران که دانشجوی سال دوم دانشکده فنی بود می نویسد که "در دانشكده‏هاي پزشكي، حقوق و علوم، دندانپزشكي، تظاهرات موضعي بود و جلوي هر دانشكده مستقلا انجام مي‌گرفت و سرانجام با يورش سربازان خاتمه مي‌يافت و عده‌اي دستگير شدند. در این تظاهرات مردم و دانشجویان ضمن پشتیبانی از راه مصدق برای دادگاه قلابی سلطنت آباد و افتتاح مجدد لانه جاسوسی انگلستان ابراز نفرت و انزجار می کردند.ضمنا در تاریخ ‌24 آبان اعلام شده بود که نیکسون معاون رییس جمهور آمریکا از طرف آیزنهاور به ایران می آید. نیکسون به ایران می آمد تا نتایج «پیروزی سیاسی امیدبخشی که در ایران نصیب قوای طرفدار تثبیت اوضاع و قوای آزادی شده است» (نقل از نطق آیزنهاور در کنگره آمریکا بعد از کودتای ‌28 مرداد) را بیند.ما در کلاس دوم دانشکده فنی بودیم،برای حفظ جان دانشجویان دانشکده را تعطیل کردند و به آنها دستور دادند به خانه های خود بروند و تا اطلاع ثانوی در خانه بمانند.دانشجویان نیز به پیروی از تصمیم اولیای دانشکده محوطه دانشکده را ترک می کردند ولی هنوز نیمی از دانشجویان در حال خروج بودند که ناگاه آن سربازان به همراه عده زیادی سرباز عادی به دانشکده فنی حمله کردند بدين ترتيب سه نفر از دوستان ما بزرگ‌نيا، قندچي و شريعت رضوي شهيد و بيست و هفت نفر دستگير و عده زيادي مجروح شدند". 
       در بازار نيز همزمان با تظاهرات دانشجويان، مردم دست به اعتصاب زده شروع به تظاهرات كردند و عده‌اي به وسيله مامورين نظامي گرفتار شدند. جريان اين فاجعه دردناك به سرعت منتشر شد و خشم و كينه آزاديخواهان را برافروخت. دانشگاه تهران به پيروي از دانشكده فني و به عزاي شهداي آن در اعتصاب عميقي فرورفت. بعد از ظهر آن روز دانشجويان با كراوات سياه از دانشكده حركت كردند و با سكوت غم‌آلود و ماتم زده رهسپار خيابان‌هاي مركزي شهر شدند و مخصوصاً در خيابان‌هاي لاله‌زار و استانبول انبوه دانشجويان عزادار نظر هر رهگذري را جلب و او را متوجه اين جنايت عظيم مي‌كرد. خبر واقعه 16 آذر به سرعت در تمام تهران پخش شد.
          در روز 17 آذر تمام دانشگاه‏هاي تهران و اغلب شهرستان‏ها در اعتصاب كامل به سر بردند؛ حتي بسياري از دبيرستان‏ها هم با تعطيل كردن مدرسه خود هم دوش دانشگاهيان در تظاهرات عليه فجايع 16 آذر و سفر نيكسون به تهران شركت كردند. تعداد زيادي از سازمان‌هاي دانشجويي خارج از كشور نيز به عمل وحشيانه و خصمانه دولت به شدت اعتراض كردند.  هر ساله به مناسبت این رشادت و پایداری دانشجویان در این روز مراسمی در دانشگاه تهران در محکومیت توطئه های آمریکا و انگلیس در نقض حقوق مردم ایران برگزار می شود.
 
منابع: سایت بیتوته،خبرگزاری تسنیم ،سایت معاونت دانشجوئی فرهنگی دانشگاه کاشان،وبلاگ اختائی،مرکزاسنادانقلاب اسلامی
 
گردآوری:ایرجی
   1394/9/15 14:45     
  
تعداد بازدید :  460

انتقادات و پیشنهادات:
ارسال
انتقادات و پیشنهادات: