طرحی که دوباره فعال می‌شود
طرحی که دوباره فعال می‌شود
طرحی که دوباره فعال می‌شود

این خبر که در آخرین روزهای ماه مبارک رمضان و به دنبال ضیافت افطار کانون منعکس شد، قابل توجه بود چرا که خاموشی این طرح که در 24 اسفند 88 با مدیریت حمیدرضا شاه‌آبادی و با حضور 200 نویسنده کلید خورده بود، باعث رخوت در میان نویسندگان این گروه سنی شده بود. در آن سال و در اولین جلسه این طرح به پدیدآورندگان ابلاغ شد که در صورت پذیرش طرح‌های‌شان در هر ژانر ادبی، کانون با آن‌ها قرارداد نشر منعقد می‌کند و مبلغی به عنوان پیش‌پرداخت در آغاز راه به آنان تعلق می‌گیرد. همچنین بنا شد با اتمام کار، کارها مورد بررسی کیفی قرار گیرند و اگر آثاری نمره «الف» را به خود اختصاص دهند، 80 درصد‌ و کارهای با کیفیت «ب» 40 درصد افزایش حق‌التألیف داشته باشند. کارهای با کیفیت «ج» هم صرفا حق‌التألیف خود را بگیرند. همچنین قرار شد بعد از انعقاد قرارداد کار با هر نویسنده‌ای، کارهای نویسندگان طی شش ماه با حضور در جلسات ماهانه‌ای که آثارشان در آن‌ها مورد نقد و بررسی دیگر نویسندگان قرار می‌گرفت، ارزیابی شود و کانون خود را مکلف دانست تا در عرض دو ماه زمینه چاپ این آثار را فراهم کند.

 

با تغییر مدیریت کانون پرورش فکری کودکان که طی این سالها بر خلاف سالهای اولیه پس از انقلاب، مدیران مختلفی را تجربه می‌کند رفته رفته خبر تعطیلی این پروژه شنیده شد. اگرچه روابط عمومی کانون پیوسته آن را در جریان می‌خواند و بر ملی بودن آن تاکید داشت اما صدای نارضایتی نویسندگان فعال در آن در گوشه و کنار شنیده می‌شد. گروهی از رد کارهای خود خبر می‌دادند و گروهی به سبب منتشر نشدن کارهای‌شان علی‌رغم وجود قرارداد مالی، شاکی بودند و برخی شنیده‌ها از مفقود شدن برخی کارها حکایت می‌کرد! مسائلی که کم و بیش در اخبار رسانه‌ها منعکس می‌شدند.

 

در آن زمان گفته‌های غیررسمی بر این نکته تاکید داشت که هدف محدود کردن دامنه این پروژه، به منظور تقسیم بودجه کانون در بخشهای متنوع دیگر همچون تئاتر، سینما، اسباب‌بازی و... است اما کانون مصرانه بر تداوم اجرای این طرح تاکید داشت، در حالی که خروجی این طرح از رقم 30 رمان در وهله اول به سه اثر در دی 92 رسیده بود و از 200 رمان مورد انتظار، قریب به 60 رمان طی این سالها فرصت نشر یافتند. گفت‌وگوی شاهین رهنما در مورد کتابهای تالیفی‌اش در این پروژه از جنجالی‌ترین انتقادها در این زمینه شد؛ گفت‌وگوکننده از پاسخ کانون قانع نشد و ماجرا در نهایت به ارسال یادداشتی به ایسنا منتهی شد؛ یادداشتی که رهنما در آن مدیرعامل کانون را به غور بیشتر در کارهایش فراخوانده بود. در پس این فراز و فرودها بالاخره صبر نویسندگان غوره آنان را حلوا کرد و در واپسین روزهای ماه مبارک رمضان محمدجواد جزینی در غیاب حمیدرضا شاه‌آبادی که مدتهاست سکان‌دار الهدی شده، از جان گرفتن طرح رمان نوجوان امروز کانون خبر داد.

 

*اضافه شده افراد جدید به طرح

 

محمدجواد جزینی در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا‌، ضمن تایید انتساب خود به عنوان دبیر طرح «رمان نوجوان امروز» کانون در مورد اولویت‌های کاری خود می‌گوید: در حال حاضر این طرح باعث به وجود آمدن تشکّل‌ سازمان‌یافته و بزرگی متشکل از نویسندگان کودک و نوجوان شده است؛ نویسندگانی که علی‌رغم دیدگاه‌های مختلف از طیف‌های متنوع، با دغدغه‌ای مشترک که همان نگارش رمان ویژه نوجوانان است، گردهم آمده‌اند و این کار بزرگی است. ما تلاش می‌کنیم در فاز جدید، دوستانی را که بنا به دلایل مختلف از این طرح خارج شده و یا اصولا بنا به دلایلی نتوانسته بودند در جرگه نویسندگان این طرح قرار گیرند به جمع این دوستان اضافه کنیم.

 

این نویسنده با اشاره به گستردگی طرح «رمان نوجوان امروز» که باعث پیدایش حدود صد رمان در حوزه ادبیات نوجوانان شده بود تاکید می‌کند: یکی از کارهای طرح «رمان نوجوان امروز» این بود که باعث به وجود آوردن یک کار حرفه‌ای در حوزه تالیف، به مدد همفکری و مشایعت نویسندگان در طی سفرهای مختلف می‌شد و به نوعی فعالیتی کارگاهی را سامان می‌داد. این سفرها در فعالیت جدید نیز دنبال می‌شود. مضاف بر اینکه ما تلاش خواهیم کرد تا با فراهم آوردن زمینه حضور نویسندگان در مدارس و مراکز فرهنگی هنری کانون و تدارک دیدن شرایط مختلف برای دیدار خوانندگان با نویسندگان در شهرستان‌ها به بهانه‌های مختلف در حوزه ترویج فرهنگ مطالعه گام‌های بلندتری برداریم .

 

اما خواسته نویسندگان از این پروژه و ابعاد آن با توجه به طی یک دوره کاری چیست؟

 

*خلاقیت نویسنده؛ شرط اصلی تالیف

 

آرمان آرین، چهره شناخته‌شده اسطوره‌های مدرن، شرط اصلی موفقیت طرح رمان نوجوان امروز را منوط به لحاظ کردن نگاه بومی در زمینه‌های مختلف می‌داند و معتقد است : نگاه بومی در زمینه‌های مختلف شرط اصلی تالیف چنین کتاب‌هایی است. ما در زمینه نگاه به اسطوره‌ها ‌، افسانه‌ها و حتی تاریخ کهن خود به شدت نیازمند کاری جدی هستیم. به ویژه آنکه در عصری قرار داریم که رسانه‌های تصویری قدرتمند در این زمینه وارد عمل شده و همه چیز را به نفع خود مصادره می‌کنند.

 

نویسنده مجموعه کتابهای «شاهنامگ» که با طرح رمان نوجوان امروز همراه نبوده، اظهار می‌کند: تالیف رمان‌های نوجوان طرح خوبی است که پیش از هرچیزی باید به این نکته توجه داشته باشد که هیچ چیزی در مورد هیچ کاری نمی‌تواند با نگاه فرمایشی پیش رود و در درجه اول حس و حال نویسنده است که می‌تواند به قدرت یک اثر منتهی شود. بنابراین اگرچه کانون به عنوان یک متولی دولتی عهده‌دار‌ این امر شده ولی نباید کار به گونه‌ای پیش رود که در نهایت نوعی سفارش‌نویسی را در اذهان متبادر کند. یعنی خلاقیت نویسنده باید شرط اصلی این کار باشد.

 

 

*ایجاد هسته‌ مرکزی

 

محمدرضا شمس، نویسنده فانتزی‌نویس، شرط موفقیت طرح رمان نوجوان امروز را در ایجاد هسته‌ مرکزی از نویسندگان توانمند که به ژانرهای مختلف مسلط باشند و بتوانند نویسندگان خوش‌ذوق را رفته رفته وارد طرح مذکور کنند، ‌می‌داند.

 

این نویسنده تاکید دارد: در بحث «رمان نوجوان امروز» کیفیت کارها اصلی ضروری و الزام‌آور است. نباید این طرح به گونه‌ای شکل گیرد که افراد گسترده‌ای را وارد کار کند و همین موضوع بحث کنترل و رسیدگی به آثار تالیفی را دشوار کند. در طرح پیشین تعداد زیادی از نویسندگان بنام و تازه‌کار در کنار یکدیگر قرار گرفتند و همین مساله باعث شد تا مقوله کنترل و رسیدگی به کارها با مشکل مواجه شود در صورتی که بجاست این طرح با حضور هسته مرکزی که به ژانرهای مختلف مسلط اند‌، بتواند‌ ضمن شناسایی افراد توانمند زمینه شکل‌گیری رمان‌های متعدد در قالب‌های متنوع را فراهم آورد.

 

نویسنده کتاب «دیوانه و چاه» می‌گوید: باید طرح رمان نوجوان امروز کانون پیش از اجرا دقیقا آسیب‌شناسی شود. مطمئنا مشکلات این طرح مدیریتی نبوده ولی به نظر من برخی از کارهای چاپ‌شده اصلا رمان نبودند بلکه داستان‌های بلندی بودند که به اسم رمان در این طرح به چاپ رسیدند. کیفیت کار مساله‌ای مهم است که گستردگی دامنه نویسندگان، کار رسیدگی به آنها را مشکل کرد. آنچه از طرح مذکور انتظار می‌رود تالیف رمان‌های عالی و خیلی خوب است. باید سخت‌گیری بیشتری لحاظ شود و نظارت بر کار با حساسیت بیشتری شکل گیرد. البته برای اعمال این مهم نباید سلیقه‌ای عمل شود بلکه باید از افرادی استفاده کرد که ضمن تسلط بر ژانرهای مختلف و آشنایی کامل با مقوله رمان و رمان‌نویسی از نظر تئوری و نظری کاملا مسلط بوده و بتوانند کارهای باکیفیت را وارد بازار کنند.

 

این جملات شمس صحبتهای مناف یحیی‌پور در آن ضیافت افطار را به یاد می‌آورد. یحیی‌پور در آن مراسم گفته بود: در دور جدید برگزاری این نشست‌ها، از نویسندگانی دعوت کردیم که در چند سال گذشته آثاری از آنان در کانون منتشر شده یا در دست بررسی است. البته قصد داریم در حد امکانات و توانایی کانون، نشست‌های شاعران و نمایشنامه‌نویسان را نیز برگزار کنیم.

 

*از برخی عرصه‌ها غافل شده بودیم

 

معاون تولید کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با تحلیل روند سابق انتشار این آثار در سال‌های گذشته خاطرنشان کرده بود: در دوره قبل حجم زیادی از توان اجرایی انتشارات کانون صرف طرح رمان نوجوان شده و این امر روی روند کاری این مجموعه تاثیر گذاشته بود و از برخی عرصه‌ها غافل شده بودیم. مطلوب ما این است که انتشارات کانون از توانی برخوردار باشد که بتواند آثار بیشتری را در این حوزه منتشر کند. بنابراین در حال حاضر قصد نداریم کار جدیدی از نویسندگان دریافت کنیم و می‌خواهیم به شکل و روالی منطقی و هماهنگ با توان فعلی، کارهای باقی‌مانده را به نتیجه برسانیم. بنابراین در دوره جدید، تعدادی از این آثار در مراحل چاپ و بررسی یا بازنویسی قرار دارند و البته تعداد کمی هم به طور کامل رد شدند و ما قصد نداریم مانند گذشته حجم وسیعی از آثار را دریافت کنیم که چاپ آن‌ها گاهی تا سه سال طول بکشد.

 

مناف یحیی‌پور در این مراسم با تاکید بر اهمیت کیفیت‌بخشی به رمان‌های نوجوان، گفته بود: شورای انتشارات کانون به کیفیت آثار اهمیت می‌دهد و سخت‌گیری زیادی در این زمینه خواهیم داشت و مطمئن هستیم نظر شما هم همین است. این نشست‌ها با هدف نقد و بررسی آثار نویسندگان ادامه پیدا می‌کند و تلاش خواهیم کرد نشست‌های شهرستان‌ها را هم با شیوه‌ای جدید برگزار کنیم تا کودکان و نوجوانان ساکن آن شهرها از حضور این نویسندگان بهره بیشتری ببرند.

 

این سخنان اگرچه که می تواند در جایگاه مدیرتی محل اعتبار باشد اما مجید شفیعی که شهرت خود را در عالم نویسندگی مدیون تالیف کتاب «کابوس ماهان» - یکی از آثار منتشرشده در طرح مذکور – می‌داند ضمن استقبال و ابراز خوشحالی از تداوم طرح رمان نوجوان امروز کانون، شرط موفقیت دوباره آن را در دید باز مسئولان‌، گستردگی‌ دامنه پدیدآورندگان آثار ادبی و شکل‌گیری کارها در روند کار گروهی توصیف می‌کند.

 

 

*طرح چگونه به نتیجه می‌رسد؟

 

 

این نویسنده می‌گوید: چنین پروژه‌هایی که به بحث توسعه فرهنگی منتهی می‌شود‌، باید فارغ از تنگ‌نظری‌ها و با اشراف کامل مسئولان ذی‌ربط بر ابعاد و راهکارهای فنی و حرفه‌ای باشد. «کابوس ماهان» رمانی بود که در جلسات کتابخوانی کانون به خوبی صیقل خورد و توانست برنده جایزه آموزش و پرورش‌، کتاب فصل و لاک‌پشت پرنده شود. این‌ها ممکن نمی‌شد چرا که طرح اولیه من با آنچه منتشر شد چندان همسو نبود ولی در جلسات کتابخوانی و طی سفرهای نویسندگان و تبادلات فکری که با دوستان و عزیزان داشتم، توانستم رمانی بنویسم که امروز به نگارش آن افتخار می‌کنم. اینکه در دوره‌ای گفته شد سفرهای نویسندگان‌، سفرهای پرهزینه‌ای بوده‌، کاملا تنگ‌نظری است. مگر در جامعه ما پولی هزینه نمی‌شود که بابت هزینه نویسندگان این همه قیل و قال شد؟

 

وی تاکید می‌کند: من خوشحالم که این طرح می‌تواند مجددا فعال شود. ای کاش وقفه‌ای ایجاد نمی‌شد. خیلی از کتاب‌هایی که در آن دوره منتشر شد‌، تاثیر انکارناپذیری را بر ادبیات کودک و نوجوان ایران به مدد مدیریت آقایان شاه‌آبادی و رضایی داشت. اشراف شاه‌آبادی بر موضوع باعث شد که کار بتواند در مسیر حقیقی خود شکل بگیرد. بسیاری از نویسندگان همچون من شهرت فعلی خود را مدیون همکاری و همراهی نویسندگان در جلساتی هستیم که شاه‌آبادی آن‌ها را مدیریت می‌کرد.

 

شفیعی می‌گوید: شیوه مدیریت جناب شاه‌آبادی منحصر به فرد بود. او با دیدی باز و به دور از جزم‌اندیشی تلاش کرد تا همه طیف‌های نویسندگان را با هر سلیقه و گرایش فکری و همچنین قدرت و ضعف کارهای مختلف صرفا براساس طرح اولیه آنها گردهم آورد و با سعه صدر سبب شود‌ تا کارهای موفقی در حوزه رمان نوجوان امروز شکل گیرد. این شیوه، شیوه‌ای است که به نظر من تنها در کشورهای پیشرفته می‌توان سراغ گرفت و‌ آیندگان متوجه جنبه‌های مثبت چنین مدیریتی خواهند شد.

 

این نویسنده می‌افزاید: در طرح رمان نوجوان امروز ما با هیات منصفه‌ای صدنفره مواجه بودیم‌. فصل فصل رمان‌ها خوانده می‌شد. نقاط قوت و ضعف آن‌ها یادآوری می‌شد و کار به صورت حرفه‌ای پیش می‌رفت. ما در سفرهای کاری خود پیوسته در مورد رمان‌ها صحبت می‌کردیم و این کار باارزشی بود. اما مشخص نیست در طرح فعلی بناست کار با چه سبک و سیاقی پیش برود. آیا صرفا نویسندگان حرفه‌ای هستند که می‌توانند در این حوزه وارد عمل شوند؟ به نظر من محدود کردن نویسندگان، منطقی نیست چون امثال من اصلا تا پیش از این طرح، شناخته‌شده نبودند و من کار نویسندگی خود را مدیون پروژه رمان نوجوان امروز کانون هستم. رمانی که برای من فضایی ایجاد کرد تا بتوانم در میان جمع نقاط ضعف و قوت کار خود را بشناسم و به حک و اصلاح آن بپردازم.

به هر حال ناظران ادبی منتظرند تا ببینند طرح «رمان نوجوان امروز» کانون با توجه به همه قیل و قال‌ها و پس از یک دوره سکوت آیا می‌تواند به شاهراهی برای انتشار آثار موفق ادبی منتهی شود یا نه، و این میسر نخواهد شد مگر با گذشت زمان .

   1394/5/21 11:14     
  
تعداد بازدید :  249

انتقادات و پیشنهادات:
ارسال
انتقادات و پیشنهادات: