روز وقف
اشاره
وقف، یکی از مصادیق والای نیکوکاری و غیرخواهی است که بشر با استفاده از آموزه های انبیا، آن را از دیرباز به وجود آورده و در صحنه حیات اجتماعی به ودیعت نهاده است. وقف یکی از نیکی های سترگ و همیشه سودرسان است که از نظر اخلاقی، بارزترین تجلی روحیه تعاون اجتماعی و پیشی گرفتن در نیکی ها شمرده می شود. وقف، عملی نیک، مصداق روشنی از تعاون، انفاقی بدون منت و احسانی به دور از تحقیر دیگران است. پرونده اعمال بشر، معمولاً با مرگ آنان پایان می پذیرد، ولی پرونده واقفان مؤمن، همیشه باز است و از ثواب وقف برخوردار می شوند. دوام و بقای چیزی که افتخار وقف یافته و جاری شدن فواید آن در اجتماع، موجب می شود نام واقف نیز جاودان بماند.
 
تعریف و جایگاه وقف
شاید کامل ترین تعریف وقف، تعمیم ثروت باشد. وقف، در شمار مسائل اقتصاد است و علما و محققان دین آن را از جمله عقود بر شمرده اند. وقف، یکی از نشانه های بارز اهتمام به امور مسلمانان است و برای آنان که در صدد کسب نیکی ها و جلب رضایت حق تعالی هستند، بزرگ ترین و معتبرترین توشه برای آخرت به شمار می آید. اگر نوک پیکان و محور تمامی تلاش ها را تحقق این کلام گوهربار بدانیم که «الدنیا مزرعة الآخرة»، آن گاه بذل پاره ای از اموال که به رسم امانت نزد ماست، عملی دشوار به نظر نخواهد رسید. وجود انگیزه الهی و ثمرات معنوی به دنبال آن، بزرگ ترین مزیت در امر وقف است و آن را از دیگر موارد مشابه متمایز می کند.(1)

وقف در قرآن
در قرآن کریم، آیه ای که بر وقف و احکام آن صراحت داشته باشد، وجود ندارد، ولی دانشمندان اسلامی از کلیت برخی مفاهیم اخلاقی که در قرآن ذکر شده، چنین دریافته اند که وقف مورد تأیید قرآن کریم است؛ چرا که اعمال نیک، همواره در آیات این کتاب شریف ستوده شده است. از این رو، می توان گفت وقف مورد تأیید قرآن کریم است. برای نمونه، می توان به آیات زیر اشاره کرد: «کارهای شایسته ماندنی نزد پروردگارت از نظر پاداش، بهتر و امید آن بیشتر است»(1) یا «هرگز به مقام نیکوکاران و خاصان خدا نخواهید رسید، مگر آنکه از آنچه دوست دارید در راه خدا انفاق کنید».(2)
 
وقف در سیره پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم
شیوه رفتار رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم ، یکی از منابع مهم در احکام دینی و معارف اسلامی است. رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم در گفتار و کردار اهمیت عمل والای وقف را نشان داده اند. مردی از یهودیان که در جنگ احد مسلمان شده بود، همراه سپاه اسلام در جنگ با مشرکان شرکت داشت. هنگامی که به سوی احد حرکت کرد، گفت: «اگر من کشته شدم، هفت قطعه از باغ های من از آن رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم باشد». او در این جنگ به شهادت رسید و آن باغ ها از همان تاریخ، یعنی سال سوم هجری به ملک پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم درآمد. تا سال هفتم هجری کارگران رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم آن باغ ها را اداره می کردند تا اینکه در همان سال، حضرت آن باغ ها را بر اولاد خود و بنی هاشم وقف کردند.(3) همچنین نقل شده است که پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در خیبر موقوفه هایی داشته که از منافع آنها به مهمانان خود انفاق می نمود.(4) در صحیح بخاری هم آمده است: «نوشته یا نوشته هایی در دست علی علیه السلام بود که فهرست وقف های پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم را در آن نوشته بودند».(5)
 
وقف در سیره امام علی علیه السلام
امامان شیعه که پس از رسول گرامی اسلام صلی الله علیه و آله و سلم پرچمدار سنت نیک وقف هستند، در این عرصه خوش درخشیده اند و امام علی علیه السلام در پیشاپیش آنان قرار دارد. آن حضرت در یکی از وقف نامه هایش انگیزه خود را از این کار چنین بیان می کند:«برای رضایت خدا وقف کردم  تا به سبب آن مرا داخل بهشت برین فرماید و از آتش دورم دارد و آتش را از صورتم دور فرماید، در روزی که صورت هایی سفید و صورت هایی سیاه اند».(1) درباره موقوفات علی علیه السلام مطالب بسیاری بیان شده است که انسان را به شگفتی وا می دارد، از آن جمله اینکه ایشان فرمود: «اگر موقوفات من امروز میان بنی هاشم تقسیم شود، همگی را کفایت می کند». امام علی علیه السلام چشمه هایی را در یَنْبُع، سُوقیه و مدینه پدید آورد و زمین های موات فراوانی را احیا کرد و سپس آنها را از ملک خود خارج ساخت و برای مسلمانان وقف نمود ؛ به گونه ای که هنگام شهادت، چیزی از آنها را برای خویش باقی نگذاشته بود.(2)
 
 
   1396/8/24 11:31     
  
تعداد بازدید :  330

ارسال نظر:
ارسال
نظرات کاربران: