به مناسبت 24 آبان روز بزرگداشت عالم ربانی مرحوم آیت‌الله علامه طباطبایی
بدون شک هرگاه یاد استاد فقید علامه طباطبائی می‌افتیم؛ تفسیر المیزان او را به خاطر می‌آوریم، تفسیری که جزو لوازم زندگی و راهنمای قرآن از وی برجا مانده و ازنظر کمال و جامعیت بر تفاسیر دیگر ارجحیت دارد. تفسیر المیزان که در بیست جلد منتشر گردیده از این نظر حائز اهمیت است که نه یکسره تفسیر به منقول است و نه تفسیر به معقول، بلکه همان‌طور که خود در مقدمه تفسیر المیزان نگاشته‌اند، در آن سعی کرده‌اند تا قرآن کریم را به زبان قرآن کریم تفسیر کنند. یکی از ممیزات روش علمی علامه طباطبائی این بود که ایشان اعتقادی عمیق به ترکیب دین و فلسفه الهی داشت و آن دو را مکمل یکدیگر می‌دانست. کتاب بدایه الحکمه  ایشان در ایجاد فهم آسان و دقیق فلسفه در میان دانشجویان ایرانی و عرب‌زبان در نوع خود بی‌نظیر است. حال اگر به زندگی پرارزش ایشان نظری بی افکنیم، کتاب‌هایی که ایشان نگاشته‌اند تمام هوش و حواس ما را به خود معطوف می‌سازد. از اهم نوشته‌های ایشان می‌توان به آثار ذیل اشاره کرد:
آثار علامه طباطبایی (به‌استثنای تفسیر المیزان ) را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد:
 الف- کتاب‌هایی که به زبان عربی نگاشته شده‌اند. این کتاب‌ها عبارت‌اند از: 
۱- کتاب توحید که شامل ۳ رساله است:رساله در توحید، رساله در اسماء الله، رساله در افعال الله
۲- کتاب انسان که شامل ۳ رساله است:الانسان قبل الدنیا، الانسان فی الدنیا، الانسان بعد الدنیا
۳- رساله وسائط که البته همگی این رساله‌ها در یک مجلد جمع‌آوری‌شده و به نام هفت رساله معروف است.
 ۴- رساله الو لایه    ۵- رساله النبوة و الامامه
ب- کتاب‌هایی که به زبان فارسی نگاشته شده‌اند: 
1- شیعه در اسلام  2- قرآن در اسلام (به بحث درباره مباحث قرآنی ازجمله نزول قرآن، آیات محکم و متشابه ناسخ و منسوخ و ... پرداخته است.) 3- وحی یا شعور مرموز 4- اسلام و انسان معاصر 5- حکومت در اسلام 6- سنن النبی 7- اصول فلسفه و روش رئالیسم (در مورد مبانی فلسفی اسلامی و نیز نقد اصول مکتب ماتریالیسم دیالکتیک است. 8- بدایة الحکمة 9- نهایة الحکمة 10- علی و فلسفه الهی ۱1- خلاصه تعالیم اسلام ۱2- رساله در حکومت اسلامی
علامه طباطبایی دو اثر شاخص دارد، که بیشتر از سایر آثار وی موردتوجه قرارگرفته است. نخست تفسیر المیزان است، که در ۲۰ جلد و طی ۲۰ سال به زبان عربی تألیف شده است. در این تفسیر، از روش «تفسیر قرآن به قرآن» استفاده‌شده است، و علاوه بر تفسیر آیات و بحث‌های لغوی در بخش‌هایی جداگانه با توجه به موضوع آیات مباحث روایی، تاریخی، کلامی، فلسفی و اجتماعی نیز دارد. این اثر به دو شکل منتشرشده است: نخست در چهل جلد، و سپس، در ۲۰ جلد. این اثر توسط سید محمدباقر موسوی همدانی به زبان فارسی ترجمه‌شده است.
اثر مهم دیگر او اصول فلسفه و روش رئالیسم است. این کتاب شامل ۱۴ مقالهٔ فلسفی است، که طی دهه‌های ۲۰ و ۳۰ شمسی تألیف شده و توسط مرتضی مطهری و با رویکرد فلسفهٔ تطبیقی شرح داده‌شده است. این کتاب نخستین، و یکی از مهم‌ترین کتاب‌هایی است که به بررسی مباحث فلسفی، با توجه به رویکردهای حکمت فلسفی اسلامی و فلسفهٔ جدید غربی پرداخته است.

شرحی کوتاه بر آثار علامه
بدایه الحکمه: کتابی که یک دوره تدریس فشرده فلسفه برای دوستداران علوم عقلی در قم و سپس دانشگاه‌های کشور شد.
نهایه الحکمه: این اثر برای تدریس فلسفه با توضیحی بیشتر، عمقی افزون‌تر و سطحی عالی‌تر تدوین‌شده است.
حاشیه بر کفایه: کتابی اصولی پیرامون قوانین استنباط است.
 مجموعهٔ مذاکرات با پروفسور هانری کربن: او که محققی فرانسوی است پیرامون چگونگی شیعه و مباحث اعتقادی و... مذاکراتی با علامه داشته که در این کتاب وجود دارد.
رساله انسان قبل از دنیا، در دنیا و بعد از دنیا: این کتاب که اکنون بانام «انسان از آغاز تا انجام» ترجمه‌شده است مباحثی مفید از عوالم سه‌گانه ماده، مثال و عقل مطرح کرده و پیرامون شبهات و دغدغه خاطر جوانان مطالبی بسیار مفید و لازم ارائه کرده است.
در محضر علامه طباطبائی: این کتاب توسط محمدحسین رخشاد نوشته‌شده است و شامل پرسش‌ها و پاسخ‌های زیادی در موضوعات مختلف از علامه است.
شیعه در اسلام: علامه این کتاب را برای معرفی عقاید شیعه به‌طور عقلانی نوشته است.
ولایت نامه: رساله عرفانی از علامه است که همایون همتی آن را ترجمه کرده است و انتشارات روایت فتح آن را منتشر کرده است.
**********************************************************************
تهیه از مسعود ایرجی
منابع: کتاب آشنایی با علوم قرآنی نوشته دکتر علی‌اصغر حلبی، سایت شهید آوینی، سایت بیتوته ، سایت حوزه
 
   1396/8/21 13:53
  
تعداد بازدید :  46

ارسال نظر:
ارسال
نظرات کاربران: